Brüksel’deki Türkmenistan Elçiliğinin girişimleri ile dünyaca ünlü Ahal-Teke atları için Hollanda’da şampiyonluk organize edildi. Üst düzey devlet yöneticilerinin Hollandalı mevkidaşları ile bir araya geldiği üç gün süren etkinlikler oldukça başarılı bir kültür diplomasisi olarak gösterildi.
Şampiyonada Türkmen halkının Milli Lideri ve Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Gurbanguly Berdimuhamedow, Fransa’dan mutlak şampiyon seçilen A. Martinez’e ödül olarak araba hediye etti. Türkmen lider onuruna görkemli bir tören düzenlenirken Hollanda adına eski Başbakan Jan Peter Balkenende de katıldı. Limburg Vilayet Komiseri Emile Roemer ve Belediye Başkanı Ryan Palmen’in hazır bulunduğu programa Hollanda medyası geniş ilgi gösterdi.
Kronenberg kentindeki Peelbergen Binicilik Merkezi’nde düzenlenen ve üç gün süren etkinlikler arasında “Dünya Çapında Türkmen At Yetiştiriciliği Sanatı” başlıklı Uluslararası Bilimsel Konferans, “Atta Vefa da Var, Sefa da” adlı kitabının Hollandaca baskısının tanıtım töreni, Ahal-Teke başta olmak üzere Türkmen at kültürü ögelerinin tanıtıldığı sergiler ve konserlerle katılımcılar kendilerini adeta Türkmenistan’da hissettiler.
Gözlemciler, temel dış politikası olarak bağımsızlık, daimi tarafsızlık, barışçılık ve karşılıklı yarara dayalı iş birliği ilkeleri üzerine kurulu Türkmenistan’ın bu girişimini belki de Batı’ya açılma hamlesine veya Rus gazına alternatif olarak Türkmen gazının gösterilmesine bağlıyor.
Türkmenistan heyeti içerisinde Türkmenistan Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Tangryguly Atahallyyev, Türkmenistan Kültür Bakanı Atageldi Şamyradow, ticaret, tekstil sanayisi ve girişimcilikten sorumlu Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Nokerguly Atagulyýew, Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Raşit Meredow gibi önemli hükümet yetkilileri Hollandalı mevkidaşları ile Ahal-Teke Şampiyonası görüşmeleri yaptılar.
Ahal-Teke Dünya Şampiyonası’nda atların yarıştığı/değerlendirildiği ana kategoriler arasında 1–2 yaş güzellik, 3 yaş, 3–4 yaş, 5 yaş ve üzeri, Genç At Şampiyonu, Avrupa’nın En İyi Ahal-Teke Atı, En Güzel Süslenmiş At, ayrıca dressaj (atın güzel hareketleri) ve engel atlama bulunuyordu. Organizasyonun ayrıntılı sınıflandırmasında ayrıca 1 yaş dişi, 2 yaş dişi, 1–2 yaş erkek, 3–4 yaş kısrak/aygır, 5+ kısrak/aygır, iğdiş ve melez sınıfları da yer aldı.
Ahal-Teke, köken olarak Türkmen yerleşim bölgesi Ahal vahasındaki önemli tarihî Türkmen boylarından Teke tayfalarından alır. Dolayısıyla Ahal-Teke adı kabaca “Ahal bölgesindeki Teke Türkmenlerinin atı” anlamına gelir. 6 Mart 2009 tarihli Trouw gazetesinin haberine göre, ata 5500 yıl önce ilk binen halkın Kazak Türkleri olduğu belirtiliyor. Başta Türkistan coğrafyası olmak üzere Türk kültüründe atın, müziğimizden edebiyatımıza kadar çok geniş bir yer tuttuğu zaten bilinir.
Türkmenistan’ın Ahal-Teke atları ile kendince övünmesi, bir marka değeri olarak dünyaya tanıtması ve kültür diplomasisi için kullanması çok akıllıca. Lobiciliğin ilk ayağı kültürle, sanatla, estetikle, hulasa kendisine sempati duyurmakla başlıyor.
Üç gün süren programda Ahal-Teke hakkında dünyanın birçok coğrafyasından akademisyenler tebliğlerini sunarak farklı görüş açılarını ortaya koydular. Budapeşte’den katılan akademisyen Betül Kömmeci, “Zarafet, Kültürel Miras ve Strateji: Sanatta Ahal-Teke Atı ve Bir Yumuşak Güç Aracı Olarak At Diplomasisi” sunumunda at diplomasisinden bahsederek kültürel diplomaside Ahal-Teke’den nasıl yararlanıldığını anlattı. Kömmeci sunumunda yumuşak güç olarak adlandırılan kültür diplomasisine şu örnekleri verdi: Sembolik güç: Ahal-Teke atları, modern dünyada stratejik bir diplomasi aracı olarak kullanılmaktadır. Buna benzer bir örnek, Çin’in “Panda Diplomasisi”dir. Altın Miras: Metalik parlaklıkları nedeniyle “Cennet Atları” olarak da anılan Ahal-Teke atları, tarih boyunca liderler arasındaki dostluğun en seçkin sembollerinden biri olarak kabul edilmiştir. Kişisel diplomasi: Liderler arasında doğrudan güven oluşturan ve dünya medyasında olumlu bir algı yaratılmasına katkıda bulunan estetik bir köprü niteliğindedir.
Betül Kömmeci’ye göre etkinlik yalnızca Ahal-Teke ırkının özelliklerini ve niteliklerini tanıtmayı değil, aynı zamanda Türkmenistan ile Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki ilişkileri güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Kısa zamanda başta Özbek lehçesi olmak üzere Türk lehçelerini öğrenerek gönül ve kültür coğrafyamızdaki etkinlikleri duyuran EUReflect’tan gazeteci Derya Soysal ve Türkmen kültürünü tanıtmak için gönüllü olarak çalışmalarda bulunan Mengli Rahimi hanımların da programda katkılarını vurgulamak, haklarını vermek lazım.
Türkmenlerin millî şairi Mahdumkulu’nun aralarında olduğu Amsterdam Yunus Emre Enstitüsü ile Kaşgarlı Mahmud’dan Yunus Emre’ye Türkçenin Ses Atlası programında tanıştığım ve Türkmenistan’ın Brüksel’deki vizyoner Büyükelçisi Sapar Palvanov, bu programla bence diplomasi tarihine not düşülecek iş yaptı. Aşk olsun diyor, tebrik ediyoruz.
Bu minvalde, Fest-i Ala fuar etkinlikleri ile tanıdığımız başarılı organizatör Ali Osman Ok’un TÜRKSOY iş birliği ile 25-27 Aralık tarihinde Zaandam’da düzenleyeceği ve Türk devletlerinden sanatçıların ve misafir şehirlerin kültürel birikimlerini sunacağı İpek Yolu Festivali’ni dört gözle bekliyoruz.
Burhanettin Carlak
Yarışma ile ilgili fotoğrafları Foto Galeri bölümünde görebilirsiniz.
