Önümüzdeki ay, 25 Ekim Pazar günü birçok ülkede kış saatine geçilecek ve saatler 03.00’te bir saat geri alınarak 02.00’ye getirilecek. Bu değişiklik milyonlarca kişiye bir saat daha uzun bir gece sunarken, ABD’de yapılan bir araştırma beklenmedik bir sonucu ortaya çıkardı.
Araştırmacılar, sonbaharda saatlerin geri alınmasını takip eden pazartesi günü bildirilen fiziksel saldırı vakalarının, bir hafta sonraki pazartesiye göre daha fazla olduğunu belirledi. Bilim insanlarını da şaşırtan bu bulgu, saat değişikliğinin şiddeti doğrudan artırdığını kanıtlamıyor. Araştırmacılar, ortaya çıkan farkın nedenini henüz kesin olarak açıklayamıyor.
Saatler geri alındıktan sonra saldırı vakaları yüzde 2,8 arttı
2017 yılında yayımlanan araştırmada ABD’deki suç verileri incelendi. Çalışmada, sonbaharda saatlerin geri alınmasını takip eden pazartesi günü ile bir hafta sonraki pazartesi gününün verileri karşılaştırıldı.
Sonuçlara göre, saatlerin geri alınmasından hemen sonraki pazartesi günü bildirilen fiziksel saldırı vakaları yüzde 2,8 daha yüksekti.
Bu sonuç araştırmacılar için de beklenmedikti. Çünkü daha önce yapılan çalışmalar, uyku sorunları ile saldırgan davranışlar arasında bağlantı bulunduğunu göstermişti. Sonbahardaki saat değişikliğinde ise insanların teorik olarak bir saat daha fazla uyuma imkânı bulunmasına rağmen saldırı vakalarında artış görüldü.
Araştırma ekibinde yer alan Pennsylvania Üniversitesi Kriminoloji Profesörü Adrian Raine, daha fazla uyku ile daha fazla suç arasında bağlantı görülmesinin kendilerini şaşırttığını söyledi.
Ancak çalışmada olaylara karışan kişilerin gerçekte ne kadar uyuduğu incelenmedi. Saatlerin bir saat geri alınması da herkesin bir saat daha fazla uyuduğu anlamına gelmiyor. Bu nedenle araştırma, fazladan uykunun saldırı vakalarındaki artışa neden olduğunu kanıtlamıyor.
Saatler ileri alındığında ise saldırı vakaları azaldı
Araştırmada ilkbahardaki saat değişiminin ardından ortaya çıkan sonuçlar da incelendi. Yaz saatine geçilirken saatler bir saat ileri alınıyor ve gece bir saat kısalıyor.
Araştırmacılar başlangıçta daha az uyuyan insanların ertesi gün daha saldırgan davranabileceğini düşünüyordu. Ancak veriler bunun tersini gösterdi.
Saatlerin ileri alınmasını takip eden pazartesi günü bildirilen fiziksel saldırı vakaları, bir hafta sonraki pazartesiye göre yüzde 2,9 daha düşüktü.
Araştırmanın yazarlarından Rebecca Umbach, yorgunluğun saldırgan davranışların eyleme dönüşmesini azaltabileceği ihtimali üzerinde durdu. Buna göre insanlar kendilerini daha sinirli hissetseler bile yorgunluk nedeniyle saldırgan davranış göstermeye daha az eğilimli olabilir.
Ancak bu ihtimal araştırma kapsamında ayrıca test edilmedi. Bu nedenle saldırı vakalarındaki düşüşün doğrudan daha az uyumaktan kaynaklandığını söylemek mümkün değil.
Başka bir araştırmada soygunlarda yüzde 30 artış görüldü
Saat değişikliği ile suç arasındaki ilişki başka ülkelerde de araştırıldı. Şili’nin başkenti Santiago’da yapılan bir çalışmada, 2005 ile 2010 yılları arasındaki polis kayıtları incelendi.
Saatlerin geri alınmasının ardından akşam 19.00 ile 21.00 arasında kaydedilen soygunların yaklaşık yüzde 30 arttığı belirlendi. Günün diğer saatlerinde ise benzer bir artış görülmedi.
Araştırmacılar, burada uyku yerine gün ışığının etkili olabileceği ihtimali üzerinde durdu. Saatlerin geri alınmasıyla akşamları hava daha erken kararıyor. Araştırmacılara göre karanlığın daha erken başlaması, soygun için daha fazla fırsat yaratmış olabilir.
Ancak Şili’deki araştırma ile ABD’deki araştırma farklı suç türlerini ele alıyor. ABD’de fiziksel saldırılar incelenirken, Şili’de belirli akşam saatlerinde gerçekleşen soygunlar araştırıldı. Bu nedenle iki araştırmanın sonuçlarını doğrudan birbirine bağlamak mümkün değil.
Saat değişikliği ile suç arasındaki ilişkiye yönelik araştırmaların sayısı da oldukça sınırlı. 2026 yılında mevcut çalışmaların incelendiği bir araştırmada, fiziksel zarar içeren suçlarla ilgili farklı ülkelerden yalnızca beş çalışma bulundu. Bu çalışmaların sonuçları ise ortak ve kesin bir tablo ortaya koymadı.
ABD’de saatlerin geri alınmasının ardından görülen yüzde 2,8’lik artış, bu nedenle dikkat çeken bir bulgu olarak kalıyor. Ancak araştırmacılar, artışın saat değişikliğinden, uyku süresinden ya da başka bir etkenden kaynaklanıp kaynaklanmadığını henüz kesin olarak belirleyebilmiş değil.
©Sonhaber.eu
Fotoğraf: Yapay zeka
