Hollanda'da 2023'te yürürlüğe giren İyi Ev Sahipliği Yasası’na (Wet goed verhuurderschap) kiralık konut piyasasında ayrımcılığın devam ettiği ortaya çıktı. Ülke genelinde yapılan araştırmada, kendilerini ev sahibi olarak tanıtan kişilerin Türk, Faslı ve Polonyalı kiracıları istemediklerini söylemesi üzerine emlakçıların nasıl davrandığı incelendi. Sonuçlara göre emlakçıların yüzde 78,5'i bu talepleri açıkça reddetmedi.
Konut ve Mekânsal Planlama Bakanı Elanor Boekholt-O'Sullivan, araştırmanın sonuçlarını 4 Kasım'da Hollanda Temsilciler Meclisine sundu.
Emlakçılara Türk kiracı istemediklerini söylediler
Verwey-Jonker Enstitüsü tarafından yürütülen araştırmada 200 emlakçıyla telefon görüşmesi yapıldı. Araştırmacılar, kendilerini kiraya verecek evi bulunan mülk sahipleri olarak tanıttı.
Görüşmelerde emlakçılara, evlerini Türk, Faslı veya Polonyalı kişilere kiralamak istemediklerini söyleyerek bu şartlarla kiracı seçip seçemeyeceklerini sordular.
Emlakçıların yüzde 78,5'inin bu taleplere açıkça karşı çıkmadığı belirlendi. Bazılarının ise ayrımcı taleplerin yerine getirilmesine doğrudan veya dolaylı olarak imkân tanıdığı görüldü.
Bir önceki araştırmada ayrımcı taleplere açıkça karşı çıkmayan emlakçıların oranı yüzde 77,5 olarak ölçülmüştü.
Ayrımcılığın yasak olduğunu bilenlerin sayısı arttı
Araştırmada emlakçıların ayrımcılık konusundaki farkındalığının geçmiş yıllara göre arttığı da görüldü.
2021 ve 2022 yıllarında emlakçıların yalnızca yüzde 26'sı, kiracıların kökenlerine göre ayrımcılık yapılmasını isteyen taleplerin kabul edilemez olduğunu belirtmişti. Bu oran 2024 ve 2025 yıllarında yüzde 55,5'e yükseldi.
Ancak sonuçlar, emlakçıların ayrımcılığın yasak olduğunu bilmelerine rağmen bu tür taleplere her zaman karşı çıkmadığını gösterdi.
Fas kökenli kişilerin ev bulması daha zor
Araştırmanın diğer bölümünde kiralık konut ilanlarına toplam 4 bin 96 deneme başvurusu yapıldı.
Araştırmacılar, benzer özelliklere sahip hayalî kiracı profilleri hazırladı. Başvurularda isim, cinsiyet veya cinsel yönelim gibi bilgiler değiştirilerek kimlerin ev görmeye davet edildiği karşılaştırıldı.
Sonuçlara göre Fas kökenli olduğu izlenimi veren isimlerle yapılan başvurularda erkeklere yönelik yüzde 14, kadınlara yönelik ise yüzde 16 oranında ayrımcılık tespit edildi. Bu kişilerin ev görmeye davet edilme ihtimalinin diğer başvuru sahiplerine göre daha düşük olduğu belirlendi.
Bir önceki araştırmada ise incelenen gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ayrımcılık bulgusuna rastlanmamıştı.
Polonya kökenli erkek isimleriyle yapılan başvurularda da belirgin bir ayrımcılık tespit edilmedi. Başvuru sahiplerinin cinsiyetleri ve cinsel yönelimleri bakımından yapılan karşılaştırmalarda da anlamlı bir farklılık bulunmadı.
Ayrımcılık yapan ev sahiplerine belediyeler müdahale edebiliyor
Hollanda'da 1 Temmuz 2023'te yürürlüğe giren İyi Ev Sahipliği Yasası (Wet goed verhuurderschap), ev sahiplerinin ve emlakçıların kiracı seçiminde ayrımcılık yapmasını yasaklıyor.
Yasaya göre kiracı seçiminde objektif ve şeffaf kriterlerin uygulanması gerekiyor. Ev sahipleri ve emlakçılar, ayrımcılığı önlemek için kullandıkları yöntemleri de açıklamakla yükümlü.
Kuralların uygulanmasını belediyeler denetliyor. Yasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen ev sahipleri ve emlakçılar hakkında işlem yapılabiliyor.
Ayrıca Hollanda'daki bütün belediyelerin, kiracıların ve ev arayanların karşılaştıkları uygunsuz uygulamaları bildirebilecekleri bir şikâyet merkezine sahip olması gerekiyor.
Emlakçılara yeni bildirim zorunluluğu getirilmeyecek
Hollanda hükümeti, ev sahiplerinden ayrımcı talepler alan emlakçılara bu durumu yetkililere bildirme zorunluluğu getirmeyi şimdilik planlamıyor.
Bakan Boekholt-O'Sullivan, önceki araştırmaların böyle bir zorunluluğun denetlenmesinin zor olacağını ve mevcut yaptırımlara önemli bir katkı sağlamayacağını gösterdiğini belirtti.
Bununla birlikte İyi Ev Sahipliği Yasası'nın uygulanmasına ilişkin değerlendirmeler sürüyor. Bakanın yıl sonundan önce araştırma sonuçları ve alınabilecek yeni önlemler hakkında Temsilciler Meclisini bilgilendirmesi bekleniyor.
Kasım ve aralık aylarında bilgilendirme kampanyası yapılacak
Hollanda hükümeti, konut piyasasında ayrımcılıkla mücadele kapsamında kasım ve aralık aylarında sosyal medyada yeni bir bilgilendirme kampanyası düzenleyecek.
Kampanyada ev arayanlara ve ev sahiplerine ayrımcılığın nasıl fark edilebileceği ve önlenebileceği anlatılacak.
Ayrıca ayrımcılığa uğrayan kişilerin destek almasını kolaylaştırmak amacıyla yerel başvuru merkezlerini tek çatı altında toplayacak ulusal bir kuruluş oluşturulması planlanıyor. Yeni sistemin 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girmesi bekleniyor.
©Sonhaber.eu
Fotoğraf: Yapay zeka
