Hollanda’da İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarındaki yerleşimlerinden gelen ürünlere yönelik yeni düzenleme 22 Eylül itibarıyla yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle bu bölgelerden gelen ürünlerin ülkeye ithal edilmesi, satılması ve satın alınması yasaklandı. Yasak kapsamına giren ürünler arasında portakal gibi narenciye ürünlerinin yanı sıra avokado ve hurma da bulunuyor. Gümrük, ülkeye giriş yapan ürünlerin yasak kapsamına girip girmediğini kontrol edecek. Kuralları kasıtlı olarak ihlal edenlere altı yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Yasak sadece ürünlerin ithalatını kapsamıyor
Hollanda hükümetinin yürürlüğe koyduğu düzenleme yalnızca İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlerin ülkeye sokulmasını engellemiyor. Bu ürünlerin Hollanda’da satın alınması ve satılması da yasak kapsamına alındı. Ayrıca söz konusu ürünlerin ticaretine aracılık edilmesine ve getirilen kısıtlamaların aşılmasına yönelik girişimlere de izin verilmeyecek.
Düzenleme, İsrail’in işgal altındaki bölgelerde kurduğu yerleşimlerden gelen ürünleri kapsıyor. Hollanda hükümeti, Uluslararası Adalet Divanı’nın 2024’te verdiği danışma görüşünün ardından ülkelerin bu hukuka aykırı durumun sürdürülmesine ticari veya yatırım ilişkileri yoluyla katkıda bulunmaması gerektiğine dikkat çekiyor.
Hükümet, yeni yaptırımla Hollanda pazarının bu yerleşimlerden gelen ürünlere kapatılmasını amaçlıyor.
Kasıtlı ihlalde altı yıla kadar hapis cezası
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte Hollanda Gümrüğü de sınırdaki ürünleri kontrol edecek. Gümrük, yasak kapsamında olduğu belirlenen ürünlere el koyacak ve tutanak hazırlayacak. Ceza soruşturması başlatılıp başlatılmayacağına ve para cezası uygulanıp uygulanmayacağına Savcılık karar verecek.
Savcılık sözcüsünün verdiği bilgiye göre, yasağı kasıtlı olarak ihlal eden kişilere en fazla altı yıl hapis cezası verilebilecek. Yasağın kasıt olmadan ihlal edilmesi durumunda ise bir yıla kadar hapis cezası verilebilecek. Hapis cezasının yanı sıra para cezası da uygulanabilecek.
Ancak yasak kapsamındaki bir ürünü farkında olmadan satın alan herkesin doğrudan ceza soruşturmasıyla karşılaşması beklenmiyor. Savcılık, denetimlerde özellikle kuralların sistematik ve kasıtlı olarak ihlal edildiği durumlara odaklanılacağını belirtiyor.
Ürünlerin nereden geldiğini belirlemek zor olabiliyor
Yeni uygulamada karşılaşılan sorunlardan biri, ürünlerin gerçekten hangi bölgeden geldiğinin belirlenmesinin zor olması. İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlerin üzerinde her zaman doğrudan bu bilgiyi gösteren bir etiket bulunmayabiliyor.
Global Echo araştırmasına göre bazı ürünlerde yalnızca İsrail menşe bilgisi veya İsrail’deki bir adres kullanılabiliyor. Yerleşimlerden gelen ürünlerin İsrail’den gelen diğer ürünlerle karıştırılması da bu ürünlerin gerçek kaynağının belirlenmesini zorlaştırabiliyor.
Bu nedenle ithalatçıların, ürünlerin nereden geldiğini belirlemek için gerekli kontrolleri yapması gerekiyor. Gerekli kontrolleri yaptığı hâlde tedarikçisinin yanlış bilgi verdiğini sonradan öğrenen ithalatçı, yasağı ihlal etmiş sayılmayacak. Ancak ürünün kaynağını yeterince araştırmayan ve gerekli kontrolleri yapmayan ithalatçılar kuralları ihlal etmiş sayılabilecek.
Yeni düzenleme nedeniyle süpermarketlerin de sattıkları ürünlerin kaynağını kontrol etmesi gerekiyor. Lidl, İsrail’den neredeyse hiç ürün satmadığını, yanlış etiketleme veya yerleşimlerden gelen ürünlerle ilgili somut bir işaret bulunması hâlinde inceleme başlatacağını bildirdi.
Albert Heijn, yeni kuralları yakından takip ettiğini ve ürünlerin kaynağıyla ilgili bir sorun tespit edilmesi hâlinde inceleme başlatacağını açıkladı.
Jumbo ise ürünlerin kaynağını bir süredir kontrol ettiğini belirtti. İsrail’den hurma, mango ve çeşitli otlar satan market zinciri, tamamen İsrail’de üretilen nihai ürünlerin menşe bilgilerinin bağımsız bir kuruluş tarafından kontrol edildiğini bildirdi.
Hollanda yasağı uygulayan üçüncü ülke oldu
Hollanda hükümeti, düzenlemeyi uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülükleri doğrultusunda hayata geçirdiğini belirtiyor. İspanya Eylül 2025’te, İrlanda ise 15 Eylül 2026’da benzer bir ithalat yasağı uygulamaya başladı. Hollanda, bu yönde ulusal bir düzenlemeyi yürürlüğe koyan üçüncü ülke oldu.
Birleşik Krallık, Fransa, Belçika ve Kanada da benzer ulusal önlemler alacaklarını açıkladı ancak bu ülkelerde söz konusu düzenlemeler henüz yürürlüğe girmedi.
©Sonhaber.eu
Fotoğraf: Yapay zeka
