Fransa'da hasta veya engelli yakınlarının bakımını üstlenen kişilerin emeklilik haklarıyla ilgili yeni bir bilgilendirme yapıldı. Fransa Aile Yardımları Kurumu (CAF), yayımladığı açıklamada, yakınlarına bakım sağlayan kişilerin hangi şartlarda emeklilik sigortasına dahil edilebileceğini duyurdu.
Assurance vieillesse des aidants (AVA) adı verilen uygulama sayesinde, hasta veya engelli yakınına bakmak için çalışmayı bırakan ya da çalışma süresini azaltan kişiler, belirli koşullarda emeklilik hakkı kazanmaya devam edebiliyor.
Bu sistem, bakım nedeniyle çalışılmayan bazı dönemlerin emeklilik hesabına dahil edilmesini sağlıyor. Böylece yakınlarına bakmak için iş hayatına ara veren kişilerin gelecekteki emeklilik haklarının korunması amaçlanıyor. Ancak uygulama, bakım veren herkese otomatik olarak emekli maaşı bağlanacağı anlamına gelmiyor.
Yakınına bakmak için çalışmayı bırakanlar yararlanabiliyor
CAF'ın açıklamasına göre AVA sistemi, hasta veya engelli yakınlarına bakım sağlamak amacıyla çalışmayı bırakan ya da çalışma saatlerini azaltan kişileri kapsıyor.
Uygulamadan şu kişiler belirli koşullarda yararlanabiliyor:
- Yakınına bakmak için çalışmaya ara veren ve günlük bakım ödeneği (AJPA) alanlar.
- Ağır hasta veya engelli çocuğuna bakmak için günlük ebeveyn refakat ödeneği (AJPP) alanlar.
- Yakınına bakmak amacıyla ücretsiz bakım izni kullanan çalışanlar.
- Engelli çocuğunun bakımını üstlenen ebeveynler.
- Ağır engelli yetişkinlere bakım sağlayan kişiler.
Ancak yalnızca bir yakınına yardım etmek, tek başına bu haktan yararlanmak için yeterli değil. Başvuran kişinin ilgili şartları karşılaması gerekiyor.
Engelli çocuğuna bakan aileler için hangi şartlar geçerli?
Fransa'da 20 yaşından küçük engelli çocuğunun bakımını üstlenen ebeveynler de AVA sisteminden yararlanabiliyor. Bunun için çocuğun engellilik durumuna ilişkin belirli şartların karşılanması gerekiyor.
Çocuğun engellilik oranı en az yüzde 80 ise ebeveynler, diğer koşulları da sağlamaları halinde emeklilik sigortasına dahil edilebiliyor.
Engellilik oranı yüzde 50 ile yüzde 79 arasında olan çocukların ebeveynleri ise engelli çocuk eğitim yardımının (AEEH) ek ödemesinden veya engellilik nedeniyle verilen PCH yardımından yararlanmaları halinde sisteme dahil olabiliyor.
Bu kapsamdaki bazı ailelerin gelir durumu da dikkate alınıyor. Dolayısıyla her başvuru, ailenin koşullarına göre değerlendiriliyor.
Yetişkin engelli yakınına bakanlar da yararlanabiliyor
AVA sistemi yalnızca engelli çocuklarına bakım sağlayan ebeveynlerle sınırlı değil. Engellilik oranı en az yüzde 80 olan yetişkin bir kişiye bakım sağlayanlar da belirli şartlarla emeklilik sigortasına dahil edilebiliyor.
Bunun için engellilik durumunun resmî olarak tanınması ve engelli bireylerle ilgili işlemleri yürüten MDPH kurumunun, bakım veren kişinin AVA sistemine dahil edilmesine uygunluk bildirmesi gerekiyor.
Bu kapsamda bakım sağlayan kişinin, engelli bireyle aynı evde yaşaması veya mutlaka aile bağı bulunması gerekmiyor.
Yaşlı ya da bakıma muhtaç yakınlarına destek olan kişiler de bakım izni veya AJPA ödeneği gibi ilgili şartları karşılamaları halinde sistemden yararlanabiliyor. Ancak bir aile ferdine günlük işlerinde yardım etmek, tek başına emeklilik sigortasına dahil edilme hakkı sağlamıyor.
Başvuru yapmak gerekiyor mu?
CAF'ın açıklamasına göre bazı kişiler AVA sistemine otomatik olarak kaydediliyor. Bazılarının ise başvuru yapması gerekiyor.
Günlük yakın bakım ödeneği (AJPA) veya günlük ebeveyn refakat ödeneği (AJPP) alanların emeklilik sigortasına kayıt işlemleri otomatik gerçekleştiriliyor.
Engelli çocuğuna bakan ebeveynler de gerekli gelir ve yardım koşullarını karşılıyorlarsa otomatik olarak sisteme dahil edilebiliyor.
Buna karşılık ücretsiz bakım izni kullanan ancak AJPA ödeneği almayan çalışanların ve yetişkin engelli bir kişiye bakım sağlayanların başvuru yapması gerekiyor.
Başvurular CAF'a, tarım sosyal güvenlik sistemine bağlı kişiler için ise MSA'ya yapılıyor.
Başvuru sırasında bakım verilen kişinin durumu ve başvuran kişinin gerekli koşulları karşıladığını gösteren belgeler istenebiliyor.
Emeklilik için ayrıca prim ödemek gerekiyor mu?
AVA sisteminden yararlanma şartlarını karşılayan kişilerin, bu kapsamda emeklilik hakkı kazanmak için ayrıca prim ödemesi gerekmiyor.
Sistem sayesinde bakım nedeniyle çalışılmayan uygun dönemler, temel emeklilik hesabında dikkate alınabiliyor.
Örneğin engelli çocuğuna bakmak için çalışma hayatına ara veren bir ebeveyn, gerekli şartları karşılıyorsa bu dönemde de emeklilik hakkı kazanmaya devam edebiliyor. Ancak AVA'ya dahil olmak, kişinin hemen emekli olabileceği veya kendisine doğrudan emekli maaşı bağlanacağı anlamına gelmiyor.
Emekli aylığının bağlanabilmesi için yaş ve sigortalılık süresi gibi diğer koşulların da karşılanması gerekiyor.
Bakım ödeneğinde 264 gün sınırı bulunuyor
Fransa'da yakınına bakmak için çalışmaya ara veren kişilere ödenen günlük bakım ödeneği (AJPA) için süre sınırı bulunuyor. Bu ödenekten, bakım verilen kişi başına en fazla 66 gün yararlanılabiliyor. Hak, çalışma hayatı boyunca en fazla dört farklı kişi için kullanılabiliyor. Böylece toplam ödeme süresi 264 güne kadar çıkabiliyor.
Ancak bu sınır, AVA sisteminden yararlanan herkesin emeklilik sigortasına yalnızca 264 gün dahil edilebileceği anlamına gelmiyor. AVA kapsamında kazanılabilecek sigortalılık süreleri, kişinin hangi koşullarla sisteme dahil edildiğine göre değişebiliyor.
Emeklilik hakkı için nereye başvurulacak?
Fransa'da hasta veya engelli yakınına bakım sağlayan kişilerin öncelikle AVA şartlarını karşılayıp karşılamadıklarını kontrol etmeleri gerekiyor. Otomatik kayıt kapsamına girmeyenler, bağlı bulundukları CAF veya MSA kurumuna başvurabiliyor. Yetişkin engelli bir kişiye bakım sağlayanların başvurularında MDPH tarafından verilen uygunluk bildirimi de önem taşıyor.
Başvuru şartları ve gerekli belgeler hakkında ayrıntılı bilgiye CAF'ın resmî internet sitesinden ulaşılabiliyor.
AVA sistemi Fransa'da 2023 yılından beri uygulanıyor. CAF'ın 30 Eylül 2026 tarihli açıklaması ise mevcut uygulamadan kimlerin, hangi şartlarla yararlanabileceğini hatırlatıyor
©Sonhaber.eu
