Avrupa Birliği’nde satılan yaklaşık her 10 sigaradan biri yasa dışı üretiliyor ya da kaçak yollarla piyasaya sürülüyor. Avrupa Sayıştayı’nın 8 Eylül’de yayımladığı rapor, kaçak tütün ticaretinin son yıllarda biçim değiştirdiğini ortaya koydu. Organize suç grupları, sigaraları AB dışından kaçak yollarla getirmek yerine üretimi giderek Birlik sınırları içine taşıyor. Neredeyse tüm AB ülkelerinde yasa dışı üretim tesisleri tespit edilirken, kaçak tütün ticareti nedeniyle AB ve üye ülkelerin her yıl yaklaşık 13 milyar euro gelir kaybettiği tahmin ediliyor.
Avrupa’da her 10 sigaradan biri yasa dışı
Avrupa Sayıştayı’nın aktardığı Avrupa Komisyonu verilerine göre, yasa dışı sigaralar 2023’te AB’deki toplam sigara tüketiminin yüzde 8,8’ini oluşturdu.
Ancak Sayıştay, yasa dışı pazarın gerçek boyutu, yapısı ve ekonomik etkisi konusunda AB genelinde güvenilir ve kapsamlı bilgi bulunmadığına işaret ediyor. Rapora göre tütün tüketimi AB genelinde gerilerken yasa dışı tütün ürünlerinin miktarı artmaya devam ediyor.
Sayıştay, kaçak tütün ticaretinin yalnızca kamu gelirlerinde kayba yol açmadığını, kamu sağlığı ve güvenlik açısından da sorun oluşturduğunu belirtiyor.
Kaçak sigara üretimi AB ülkelerine kayıyor
Kaçak tütün ticaretindeki değişimin en belirgin yönlerinden biri üretimin AB içine taşınması. Avrupa Sayıştayı’na göre organize suç grupları, tedarik zincirlerini kısaltmak ve tüketici pazarlarına yaklaşmak amacıyla yasa dışı üretimi giderek AB ülkelerinde gerçekleştiriyor.
Europol verilerine göre ortaya çıkarılan kaçak üretim tesisi sayısı 2018’den bu yana yaklaşık yüzde 80 arttı. 2018’de 47 olan sayı, 2025’te 83’e yükseldi.
Belçika, bu değişimin görüldüğü ülkeler arasında yer alıyor. Avrupa Sayıştayı’nın raporunda örnek verilen ve geçen yıl ortaya çıkarılan büyük bir yasa dışı fabrikada dört üretim hattı bulunuyordu. Her bir hattın saatte yaklaşık 1 milyon sigara üretebildiği, fabrikada yaklaşık 50 kişinin çalıştığı ve üretimin günün 24 saati devam ettiği belirtildi.
Almanya’da milyonlarca kaçak sigara ele geçirildi
Kaçak üretimin AB içine kaymasının yakın tarihli örneklerinden biri de Almanya’da ortaya çıktı. Mayıs 2026’da Rheinland-Pfalz bölgesindeki Staudt’ta yasa dışı bir sigara fabrikası tespit edildi. Operasyon kapsamında Kuzey Ren-Vestfalya, Hessen ve Rheinland-Pfalz’da toplam 13 depo ve konutta arama yapıldı.
Soruşturma kapsamında dört şüpheli gözaltına alınırken, yetkililer şüphelilerin Almanya genelinde 80 milyondan fazla sigaranın yasa dışı ticaretini yaptığı üzerinde duruyor.
Operasyonlarda Kuzey Ren-Vestfalya’daki Ahlen’de yaklaşık 10 milyon, Hessen’de Rüsselsheim yakınlarında ise yaklaşık 9 milyon vergilendirilmemiş sigara bulundu. Staudt’taki yasa dışı üretim tesisinde 16 tondan fazla tütüne el konuldu.
Alman makamları, bu faaliyetler nedeniyle oluşan tahmini vergi kaybını yaklaşık 5,4 milyon euro olarak hesapladı.
Kaçak tütün AB’ye yılda 13 milyar euroya mal oluyor
Mevcut tahminlere göre AB ve üye ülkeler, kaçak tütün ticareti nedeniyle her yıl yaklaşık 13 milyar euro bütçe geliri kaybediyor.
Sayıştay, yasa dışı tütün ticaretinin daha ucuz ürünlerin piyasaya girmesine yol açtığını ve bunun kamu sağlığı politikalarını da olumsuz etkilediğini belirtiyor. Elde edilen gelirlerin organize suç faaliyetlerini finanse etmesi de raporda güvenlik açısından öne çıkarılan riskler arasında yer alıyor.
Sayıştay üyesi Petri Sarvamaa, organize suç gruplarının yasa dışı üretimde belirli bir strateji izlediğine işaret ederek AB’nin de buna karşı ortak ve etkili bir strateji geliştirmesi gerektiğini belirtti.
AB ülkeleri arasındaki farklı kurallar mücadeleyi zorlaştırıyor
Avrupa Sayıştayı, Avrupa Komisyonu ve üye ülkelerin kaçak tütün ticaretiyle mücadele için çeşitli önlemler aldığını ancak mevcut sistemin parçalı kaldığını belirtiyor.
Ülkeler arasında suçların tanımlanması, cezalar ve denetim uygulamalarında farklılıklar bulunuyor. Tütün ürünlerinin yanı sıra üretim ekipmanları ve elektronik sigara sıvılarına ilişkin düzenlemeler de ülkeden ülkeye değişebiliyor.
Sayıştay’a göre bu farklılıklar, organize suç gruplarının daha zayıf düzenlemelerin bulunduğu ülkeleri tercih etmesine imkân sağlayabiliyor. Üye ülkeler arasındaki bilgi paylaşımının da her durumda yeterli ve tutarlı olmadığı belirtiliyor.
Raporda, AB genelinde kaçak tütün ticaretinin gerçek boyutunu ortaya koyacak daha güvenilir verilere ve ülkeler arasında daha güçlü koordinasyona ihtiyaç olduğu vurgulanıyor.
©Sonhaber.eu
