Endişe yaratan Maymun çiçeği virüsü, bilinen çiçek hastalığından farklı mı? Nedeni, korunma yolları ve tedavisi nedir? İşte merak edilen soruların cevapları… 

Genelde orta ve batı Afrika'da görülen maymun çiçeği virüsü Avrupa’da bazı ülkeler ile Amerika ve Kanada’da görülmesinin ardından endişe yarattı. 

Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre şuanda endemik olarak maymun çiçeği virüsünün bulunmadığı 15 ülkede yaklaşık 100 vaka tespit edildi. 

Şimdiye kadar Afrika dışında görülen vakaların tamamının Afrika'dan gelen insanlar veya getirtilen kemirgenlerden kaynaklandığı biliniyordu. Ancak Afrika dışında tespit edilen vaka sayısı son bir hafta içinde, bugüne kadar Afrika dışında görülen toplam vaka sayısını aşacak kadar arttığı için DSÖ ve bilim dünyasının dikkatini çekti.

Maymun çiçeği virüsünün kaynağı nedir?
Maymun çiçeğine, çiçek virüsü ile yakından ilişkili bir virüs neden oluyor. Bu virüs, 1980'den bu yana ortadan kaldırıldığı düşünülen çiçek hastalığının etken maddesi olarak geçiyor.

Çiçek hastalığı ile karşılaştırıldığında maymun çiçeği, kemirgenler veya maymunlar gibi çeşitli memeli türler de dahil olmak üzere birçok hayvan türünü etkileyebilir. İnsanlarda maymun çiçeği enfeksiyonu vakalarının çoğu, hayvanlardan insanlara bulaşan cinsten. Virüsün bulaşması en çok Orta ve Batı Afrika'nın ormanlık alanlarında görülür.

Yeni bir hastalık mı?
Maymun çiçeği, yeni bir hastalık değil. 1958'de maymunlarda tespit edildikten sonra insanlarda ilk olgu 1970'te Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde görüldü. 1958'de araştırma laboratuvarındaki maymunlarda çiçek benzeri bir salgın yapınca farkına varılan hastalık bu nedenle "maymun çiçeği" adını aldı.

Başta Nijerya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti olmak üzere, Orta ve Batı Afrika'daki tropikal yağmur ormanlarının bulunduğu 11 ülkede görülen hastalığın sıklığı tam olarak bilinmiyor. Afrika'da her yıl birkaç yüz vaka olduğu tahmin ediliyor. Hastalık zaman zaman Afrika kıtasından enfekte hayvanlar veya insanlar aracılığıyla diğer kıtalara taşınıyor, fakat buralarda az sayıda insanın etkilendiği ve bölgesel vaka kümelenmeleri görülüyor.

Çiçek virüsüne akraba
Maymun çiçeği,  çiçek virüsüne akraba bir DNA virüsü. Batı Afrika ve Orta Afrika (Kongo Havzası) olmak üzere iki alt tipi bulunuyor. Batı Afrika, Kongo türüne göre daha hafif seyirli hastalık yapıyor. Şu an genetik analizler tamamlanmamış olsa da Afrika dışında görülen vakaların Batı Afrika alt tipi olduğu öngörülüyor.

Belirtileri neler?
Maymun çiçeği, ciltte kabarcık, kızarıklık, kaşıntı gibi semptomların yanı sıra yüksek ateş lenf bezlerinde şişlik ve üşüme ile kendini gösteriyor

Hastalık seyri
Lenf bezi şişliği, maymun çiçeğinin, çiçek, su çiçeği ve kızamıktan ayıran en önemli belirtisi. Yakınmalar, virüsle temastan ortalama 6-13 gün sonra ortaya çıkıyor. İlk 5 gününde ateş, şiddetli baş ağrısı, lenf bezlerinde şişme, sırt ağrısı ve aşırı halsizlik yaşanan hastalıkta, ciltteki döküntüler de ateş başladıktan sonra 1-3 gün içinde görülüyor. Avuç içi, ayak, ağız içi, genital bölge ve gözlerdeki lezyonlar, kabuk bağlayıp düşmesiyle ortadan kalkıyor.

Virüs nasıl bulaşıyor?
Maymun çiçeği hastalığı; adının aksine maymunlardan daha çok sincap, sıçan, fare gibi kemirgenlerde bulunan ve onlardan insana geçen bir hastalık. Ancak insandan insana da geçebiliyor. 

Maymun çiçeği virüsü bir kişiden diğerine, enfekte olan kişinin vücudunda çıkan lezyonlar, vücut sıvıları, solunum damlacıkları ve enfekte insan veya virüsle kirlenmiş giysi, havlu, çarşaf, yatak örtüsü gibi kontamine materyallerle yaslkın temas yoluyla bulaşıyor. Anneden fetüse plasenta yoluyla da bulaşabiliyor. Robert Koch Enstitüsü'ne göre, cinsel yolla bulaşma da mümkün.

Virüs, sağlıklı kişilere, ciltte gözle görülemeyecek çatlaklar/çizikler, mukozalar (ağız, burun, göz) veya solunum sistemi aracılığıyla giriyor.

İnsandan insana bulaşmanın büyük solunum salgısı damlacıklarıyla olduğu düşünülüyor. Hastalığın uzak mesafelere gidemeyen büyük damlacıklarla bulaşması, yüz yüze, uzun süreli ve yakın temasla oluyor.

Maymun çiçeği öldürücü bir hastalık mı?
Maymun çiçeği, genellikle 2-4 hafta içerisinde kendiliğinden iyileşiyor. Ancak bağışıklığı baskılanmış kişilerde ve küçük çocuklarda ağır hastalık görülebiliyor.  Virüs vakaların yüzde 3 ila 6’sında ölümcül olabiliyor. 

Hastalığın Orta Afrika alt tipinde öldürücülük yüzde 11'e kadar çıkabilirken güncel vakalara neden olduğu düşünülen Batı Afrika alt tipinin öldürücülüğü, yüzde 1 gibi daha düşük oranda kalıyor.

Çiçek aşısı ne kadar etkili
Maymun çiçeği hastalığı için yaygın kullanılan bir ilaç bulunmasa da vakalar şimdiye kadar, sidofovir, brinsidofovir gibi etken maddeli iki ilaçla kontrol altına alındı.

Dünya Sağlık Örgütü, Afrika'daki tecrübelerden yola çıkarak çiçek aşısının maymun çiçeğinden yüzde 85'e kadar koruma sağlayacağını bildirdi. Fakat çiçek aşısı, hastalığın dünya genelinde sonlanması nedeniyle 1980'den beri uygulanmıyor. Dolayısıyla şu an çiçek aşısı yapılanlar 40-50 yaş üzeri kişilerden oluşuyor. 

Çiçek aşısının bu virüse karşı da yüzde 85 oranında etkili olduğu belirtiyor.

Hollanda’da Asgari ücret ve ödeneklere 1 Temmuz itibariyle zam yapıldı Hollanda’da Asgari ücret ve ödeneklere 1 Temmuz itibariyle zam yapıldı

Salgına yol açma ihtimali var mı?
Maymun çiçeği hastalığının belirti ve bulgularının belirginliği, şu anki bilgilere göre belirtisiz enfeksiyon yapmaması, yakın ve uzun süreli temas ile bulaşması, bir DNA virüsü olduğundan daha az mutasyon geçirmesi ve kolay değişime uğrayarak yeni varyantlarının çıkmaması gibi faktörler nedeniyle Covid-19 benzeri bir salgına yol açması beklenmiyor.

Sitemizde yayımlanan haberlerin her türlü hakkı SONHABER.eu’ya aittir. Haberin linki kaynak olarak gösterilmeden alınan haberler için hukuki işlem başlatılacaktır.

Sonhaber'i artık Telegram'da da takip edebilirsiniz:  t.me/sonhabereu

WhatsApp’ta ücretsiz bültenimize abone olun, Hollanda ve diğer Avrupa ülkeleri gündeminden seçtiğimiz haberler her gün telefonunuza gelsin! Abone olmak için tıklayın