Hollanda’da camilerde ezanın hoparlörle okunmasını yasaklamak isteyen JA21 ve SGP, daha önce Danıştay’ın eleştirileriyle karşılaşan yasa teklifini değiştirerek yeniden sundu. JA21 lideri Joost Eerdmans ile SGP Milletvekili André Flach’ın hazırladığı yeni teklifte, önceki düzenlemeye göre daha sınırlı bir yasak öngörülüyor.
İlk teklif, dini çağrılarda hoparlör kullanımını genel olarak yasaklamayı amaçlıyordu. Yeni teklifte ise kapsam daraltıldı. Buna göre yasak, aynı yerden belirli aralıklarla ve düzenli olarak yapılan dini çağrılarda hoparlör kullanımına yönelik olacak. Bu nedenle camilerde günün belirli vakitlerinde hoparlörle ezan okunması düzenlemenin kapsamına girerken, bazı özel veya tek seferlik dini etkinliklerde istisna uygulanabilecek.
JA21 ve SGP yasa teklifini değiştirdi
Eerdmans ile Flach, ilk yasa teklifini 14 Nisan 2025’te Temsilciler Meclisi’ne sunmuştu. Teklifle Kamusal Gösteriler Yasası’nın (Wet openbare manifestaties) değiştirilmesi ve dini çağrılarda hoparlör kullanımının yasaklanması isteniyordu.
Düzenleme yalnızca camileri veya İslam dinini kapsayacak şekilde hazırlanmamıştı. Ancak teklif sahipleri gerekçelerini açıklarken özellikle camilerde ezanın hoparlörle okunmasını gündeme getirdi.
Danıştay’ın ilk düzenlemeyi fazla kapsamlı bulmasının ardından teklif değiştirildi. Yeni metinde yasağın uygulanması için dini çağrının aynı yerden, belirli aralıklarla ve düzenli olarak yapılması esas alınıyor.
Bu şartlar nedeniyle camilerde günün belirli vakitlerinde düzenli olarak hoparlörle ezan okunması yasak kapsamına girecek. Ancak teklif ezanın kendisini yasaklamıyor. Ezan, hoparlör veya megafon gibi sesi yükselten araçlar kullanılmadan okunabilecek.
Yeni düzenlemede bazı istisnalara da yer veriliyor. Düzenli olarak tekrarlanmayan veya özel bir durum nedeniyle yapılan dini çağrılarda hoparlör kullanılmasına izin verilebilecek.
Danıştay ilk teklifi orantısız ve ayrımcı buldu
İlk teklif Danıştay’ın (Raad van State) olumsuz görüşüyle karşılaşmıştı. Danıştay’ın Danışma Bölümü, 29 Ekim 2025’te kabul ettiği görüşünü 3 Kasım’da yayımladı.
Danıştay’a göre teklifin ilk hali çok geniş kapsamlıydı. Düzenleme, dini çağrının ne kadar sık yapıldığına, ses seviyesine veya nerede duyulduğuna bakmadan hoparlör kullanımını yasaklıyordu.
Danıştay, dini çağrıların Hollanda Anayasası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınan din özgürlüğünün bir parçası olduğuna dikkat çekti. Din özgürlüğünün belirli koşullarda sınırlandırılabileceğini ancak böyle bir sınırlamanın gerekli ve ölçülü olması gerektiğini vurguladı.
Danıştay ayrıca teklifte herhangi bir dinin adı geçmemesine rağmen yasağın uygulamada esas olarak Müslümanları etkileyeceğine dikkat çekti. Bu nedenle düzenlemenin ayrımcı sonuç doğurduğu değerlendirmesinde bulunarak teklifin mevcut haliyle Meclis’te görüşülmemesini tavsiye etti.
Belediyeler ezanın ses seviyesini zaten sınırlandırabiliyor
Hollanda’da mevcut Kamusal Gösteriler Yasası, dini çağrılara izin verirken belediyelere de bunların süresi ve ses seviyesi konusunda kural koyma yetkisi veriyor.
Bu nedenle belediyeler, çevrede yaşayanları dikkate alarak hoparlörle okunan ezanın ne kadar süreceği ve ses seviyesinin ne olacağı konusunda sınırlamalar getirebiliyor. Danıştay da ilk teklif hakkındaki görüşünde mevcut yasanın belediyelere bu imkânı verdiğini hatırlattı.
JA21 ve SGP ise belediyelere verilen bu yetkinin yeterli olmadığı görüşünde. İki parti, aynı yerden belirli aralıklarla ve düzenli olarak yapılan dini çağrılarda hoparlör kullanımına ülke genelinde yasak getirmek istiyor.
JA21 lideri Joost Eerdmans’a göre Hollanda’da en az 40 belediyede dini çağrılar hoparlörle yapılıyor. Eerdmans bu belediyelerin hangileri olduğunu ise açıklamadı.
Kilise çanları yasaktan etkilenmeyecek
Teklif, kiliselerde çan çalınmasına ilişkin mevcut kuralları değiştirmiyor. Yeni yasak, düzenli dini çağrılarda hoparlör, megafon veya benzeri ses yükseltici araçların kullanılmasına yönelik.
Bu nedenle teklif yasalaşırsa camilerde düzenli olarak hoparlörle ezan okunması yasak kapsamına girerken, kilise çanları mevcut kurallar çerçevesinde çalmaya devam edebilecek.
Belediyelerin kilise çanlarının süresi ve ses seviyesi konusunda kural koyma yetkisi de devam edecek.
Teklif henüz yasalaşmadı
JA21 ve SGP’nin hazırladığı düzenleme henüz yasalaşmadı. Temsilciler Meclisi kayıtlarında 36728 numarayla yer alan teklif, Danıştay’ın itirazlarının ardından değiştirilerek yeniden Meclis’e sunuldu.
Bundan sonraki aşamada teklifin Temsilciler Meclisi’nde yeterli desteği alıp alamayacağı belli olacak.
Dolayısıyla Hollanda’da camilerde ezanın hoparlörle okunmasına yönelik ülke genelinde şu anda bir yasak bulunmuyor. JA21 ve SGP’nin teklifi yasalaşırsa, aynı camiden belirli aralıklarla ve düzenli olarak ezanın hoparlörle okunmasına ülke genelinde yasak getirilmiş olacak.
©Sonhaber.eu
