Hollanda'da yaklaşık 20 yıldır artış gösteren serbest çalışan sayısı, ilk kez belirgin biçimde düşüşe geçti. Hollanda Merkez Bankasının (DNB) araştırmasına göre 2024 yılına kıyasla 2026 yılının ortasında, 131 bin serbest çalışan işini bırakarak maaşlı bir işe girdi. Düşüşün olası nedenleri arasında Vergi Dairesinin “sözde serbest çalışma uygulamaları”na yönelik denetimleri gösteriliyor.
Araştırma, serbest çalışmayı bırakanların büyük bölümünün kısa sürede başka bir iş bulduğunu da ortaya koydu. DNB, bu gelişmeyi Hollanda iş gücü piyasasının değişen koşullara uyum sağlayabildiğinin bir göstergesi olarak değerlendiriyor.
Hollanda'da serbest çalışan sayısı neden azalıyor?
Hollanda'da kendi hesabına çalışan ve genellikle zzp'er olarak adlandırılan kişilerin sayısı, yaklaşık 20 yıl boyunca kesintisiz arttı. Ancak son araştırma, bu eğilimin tersine döndüğünü gösteriyor.
DNB'ye göre serbest çalışan sayısındaki düşüşün olası nedenlerinden biri, Vergi Dairesinin sözde serbest çalışma (schijnzelfstandigheid) uygulamalarına yönelik denetimleri oldu.
Hollanda'da 2025 yılından itibaren Vergi Dairesi, bu alanda yeniden aktif denetim yapmaya başladı. Denetimlerde, bir kişinin kâğıt üzerinde serbest meslek sahibi görünmesine rağmen gerçekte bir işverene bağlı çalışan gibi görev yapıp yapmadığı inceleniyor.
DNB, söz konusu denetimlerin serbest çalışan sayısındaki düşüşe doğrudan neden olduğunu kanıtlayan kesin bulgulara sahip olmadığını belirtiyor. Bununla birlikte bazı sektörlerde yaşanan değişimlerin “sözde serbest çalışan” denetimleriyle bağlantılı olabileceğine işaret ediyor.
Özellikle sağlık, inşaat, temizlik, bina bakım ve ticari hizmetler gibi ‘sözde serbest çalışmanın’ sıkça tartışıldığı sektörlerde, serbest çalışanların ücretli işlere geçişinin daha yoğun olduğu belirtiliyor.
Serbest çalışmayı bırakanların çoğu üç ay içinde iş buluyor
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, serbest çalışmayı bırakanların büyük bölümünün iş gücü piyasasından uzaklaşmaması. DNB verilerine göre serbest çalışmayı bırakanların yarısından fazlası, üç ay içinde maaşlı bir iş buluyor.
Bu kişilerin yaklaşık üçte biri sürekli bir işe veya ileride kalıcı olma imkânı bulunan bir işe başlıyor. Yaklaşık aynı oranda kişi ise geçici ya da esnek çalışma koşullarına sahip işlerde çalışmaya başlıyor.
İşsiz kalanların oranı ise yalnızca yüzde 7 seviyesinde bulunuyor.
Hollanda Merkez Bankası, bu verilerin serbest çalışmayı bırakmanın çoğunlukla işsizliğe yol açmadığını, çalışanların iş gücü piyasası içinde farklı istihdam biçimlerine geçtiğini gösterdiğini belirtiyor.
DNB'ye göre çalışanların nispeten kolay yeni iş bulabilmesi, işletmelerin değişen ekonomik koşullara uyum sağlamasını da kolaylaştırıyor. Böylece iş gücü, ihtiyaç duyulan ve daha verimli kullanılabileceği alanlara yönlendirilebiliyor.
İş değiştirenlerin yüzde 40'ı farklı mesleklere yöneliyor
Serbest çalışmayı bırakanlar yalnızca çalışma statülerini değiştirmekle kalmıyor. Önemli bir bölümü daha önce faaliyet gösterdiği sektör veya meslekten de ayrılıyor.
DNB'nin araştırmasına göre serbest çalışmayı bırakanların neredeyse yarısı başka bir sektörde işe başlıyor. Yüzde 40'ı ise üç ay sonra tamamen farklı bir meslek grubunda çalışıyor.
Bu kişilerin nispeten sık yöneldiği alanlar arasında sağlık ve sosyal hizmetler, kamu kurumları, eğitim, ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek-içecek hizmetleri bulunuyor.
Hollanda'da çalışanların yüzde 12'si hâlâ zzp olarak çalışıyor
Serbest çalışanların sayısındaki düşüşe rağmen Hollanda'da çalışanların yaklaşık yüzde 12'si hâlâ zzp statüsünde çalışıyor. DNB'nin verilerine göre 2026 yılının ortasında bu kişilerin asıl işi serbest çalışmaydı. Merkez Bankası, söz konusu oranın uluslararası karşılaştırmalarda da önemli bir seviyede olduğunu belirtiyor.
DNB, serbest çalışanların Hollanda ekonomisinde önemli bir rol üstlendiğini vurguluyor. Bu çalışma biçimi, işletmelerin ihtiyaç duyduklarında dışarıdan hizmet alabilmelerine imkân tanırken serbest çalışanlara da işlerini bağımsız olarak yürütme olanağı sağlıyor.
Merkez Bankasına göre serbest çalışan sayısının azalması, iş gücü piyasasının esnekliğini mutlaka kaybettiği anlamına gelmiyor. DNB, çalışanların farklı işlere kolayca geçebilmesini bu esnekliğin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriyor. Araştırmada serbest çalışmayı bırakanların büyük bölümünün kısa sürede yeni iş bulması da bu değerlendirmeyi destekliyor.
©Sonhaber.eu
Fotoğraf: Yapay zeka
